Infectie, sepsis (bloedvergiftiging) en multi-orgaanfalen

Infectie

Een infectie kan normaal gesproken door het lichaam opgeruimd worden. Daar hebben we een afweersysteem voor. Wanneer een ziektekiem (zoals een bacterie, een virus of schimmel) zich gaat verbreiden en een ontstekingsreactie veroorzaakt, spreken we van een infectie. Dat kan overal zijn: in de urinewegen, de longen, de darmen, het hart, de hersenen, in een klier, de lever maar ook door een wondje aan een vinger bijvoorbeeld. Wanneer een infectie echter niet goed wordt opgeruimd door het lichaam en de ziektekiemen kans zien zich in de bloedbaan te gaan verspreiden, dan spreken we van een sepsis.
Wanneer iemand al kwetsbaar is door een trauma, een operatie, ziekte of chemo-kuren, is er sprake van minder weerstand en zal sepsis a.g.v. een infectie eerder optreden. Soms treedt een infectie op doordat er iets misgaat bij een operatie of omdat er een gaatje in de darmen ontstaat waardoor er een buikvliesontsteking optreedt.

Sommige infecties zijn op zichzelf, dus ook zonder sepsis, al levensgevaarlijk, bijvoorbeeld omdat de bacterie of het virus zich razendsnel in allerlei lichaamscellen nestelt, zich vermenigvuldigt en deze cellen en dus ook weefsels of organen kapot maakt. Sommige ziektekiemen zijn wat dit betreft zeer berucht, zoals bijv. het Marburgvirus of de ‘vleesetende’ bacterie. Maar ook de plaats van de infectie kan ervoor zorgen dat deze levensbedreigend is, zoals hersen(vlies)ontsteking of een ontsteking van het hart/de hartkleppen.

Sepsis (bloedvergiftiging)

Wat gebeurt er nu eigenlijk bij een sepsis? Het lichaam komt in een soort algehele ‘ontstekingsstand’ te staan. Het is meer dan een ‘complicatie’, het is een zeer gevaarlijk syndroom waarin het hele lijf gaat meedoen. Dé boodschap die het lijf zichzelf geeft is: we stoken het vuur op. Alleen ontbreekt de rem en dus de balans. Wat in het klein bij een wondje gebeurt, nl dat de bloedvaten zich verwijden om de bloedtoevoer te vergroten, gebeurt bij een sepsis in het groot, waarbij het lichaam de regie totaal kwijt is. Kort gezegd: sepsis is een levensbedreigend ontstekingssyndroom a.g.v. een uit de hand gelopen infectie. Omdat er een soort kettingreactie optreedt, kan de situatie in zeer korte tijd uiterst ernstige vormen aannemen (zie hieronder bij de gevolgen). Goede informatie en steun, zowel tijdens opname als bij het herstel is te vinden in het boek Sepsis en daarna. Verdere uitleg is te vinden bij www.sepsis-en-daarna.nl. Initiatiefneemster organiseert ook landelijke workshops (voor info zie: workshop Herstellen na sepsis)

Het ontstekingssyndroom

Hetzelfde ontstekingssyndroom dat optreedt als reactie op een uit de hand gelopen infectie kan ook door andere oorzaken op gang gebracht worden, bijvoorbeeld door vergiftiging of brandwonden. De giftige (afval)stoffen die in het lichaam komen zorgen ervoor dat het lichaam in dezelfde heftige reactie doorschiet als bij sepsis, alleen dan niet door een infectie.

Multi-orgaanfalen

Als dit te lang duurt en een zeer ernstige vorm aanneemt kan het lijf zijn eigen reactie niet meer opvangen; alles slaat op tilt: de bloeddruk daalt, de bloeddoorstroming faalt en 1 of meer organen in het lichaam kunnen uitvallen of steeds minder gaan functioneren. Dit stadium noemt men een ‘Septische shock’.
Het lichaam maakt zichzelf eigenlijk ziek. Als dit nóg erger wordt en 2 of meer organen hun functie niet meer kunnen volhouden noemt men dit ‘multi (=veel)orgaanfalen’.

Gevolgen

Eén van de grote problemen bij dit ontstekingssyndroom is de slechtere doorbloeding en de lage bloeddruk.
De lichaamsuiteinden kunnen bleek en paarsig verkleuren door een tekort aan zuurstof.
Ook allerlei organen kunnen, zoals gezegd, in de problemen komen. Meestal zijn het de longen en de nieren die het als eerste moeten ontgelden. Vaak doen de hersenen dan ook al mee; ook zij hebben last van alle ontstekingsstoffen en/of krijgen te weinig bloed, waardoor verwardheid (zie bij Delier) of verlies van bewustzijn optreedt. En het hart kan zwaar te lijden hebben.
Een ander berucht verschijnsel bij sepsis is dat er vocht uit de bloedvaten gaat lekken. Dat gebeurt ook in de longen, waardoor hier vocht in komt. Dat vocht belemmert de werking van de longen en geeft benauwdheid, een belangrijke reden om tot beademing over te gaan.
Het vocht hoopt zich ook op in de ledematen waardoor die erg kunnen opzwellen.
Ook de bloedstolling wordt ongecontroleerd waardoor makkelijk bloedingen en klonteringen kunnen optreden. Dit wordt in medische termen ook wel Diffuse (=verspreide) Intravasale (=in de bloedvaten) Stolling genoemd (afgekort: DIS). Het laat zich raden dat schade kan optreden door bloedingen maar ook door stolseltjes die de kleine bloedvaatjes naar de weefsels afsluiten. In het laatste geval kan dit zelfs leiden tot afsterving van weefsel.

Zie voor video’s en overige informatie over (de gevolgen van) sepsis bij de speciale website over dit ziektebeeld (Sepsis en daarna), waarnaar ook wordt verwezen door de site van de overheid Kiesbeter.nl.

Behandeling

Net als bij veel ziekten geldt ook hier: hoe eerder men erbij is, hoe groter de kans dat de patiënt er doorheen komt. Bij sepsis zijn de eerste paar uren heel belangrijk: dán moet er

  • vocht en zuurstof toegediend worden
  • het bloed gekweekt worden op de aanwezigheid van bacterieën/virussen
  • vast gestart worden met antibiotica
  • de bloedsomloop en ademhaling zonodig verder ondersteund worden

Het gaat om 2 belangrijke dingen:

  1. dat de oorzaak zo vroeg mogelijk wordt aangepakt: het bestrijden van de infectie
  2. dat het lichaam zo snel en goed mogelijk wordt ondersteund bij de belangrijkste levensfuncties zoals de ademhaling, de bloedsomloop en de nierfunctie.

ad 1)
Het bestrijden van de oorzaak kan ook betekenen dat er een operatie noodzakelijk is om een infectie op te ruimen. Soms moet een drain aangelegd worden om de troep uit het lichaam te laten weglopen.
ad 2)
De ademhaling kan worden ondersteund met kunstmatige beademing
De bloedsomloop kan worden ondersteund met bloeddrukmedicatie
De nieren kunnen worden ondersteund met nierfunctie-vervangende therapie/nierdialyse

Hoe eerder dit alles in gang wordt gezet hoe eerder het ontstekingsproces wordt afgeremd. Evenwel gaat het om een kettingreactie in het lijf die veel onvoorspelbaarheid in zich draagt. Het komt voor dat de bacterie al lang uit het bloed verdwenen is en tóch de reactie van het lichaam al zó ver doorgeschoten is dat die nog moeilijk kan worden gestopt.
Aan de andere kant heeft men veel (technische) ondersteuningsmogelijkheden die steeds verder worden verfijnd, en kan een patiënt soms tegen de verwachtingen in herstellen.
Blijft echter de vraag: hoe reageert het lichaam op de behandeling, treden er nieuwe complicaties op, hoeveel schade is er en redt de patiënt het qua conditie?
Sepsis en multi orgaanfalen vormen een verraderlijk en zeer gevaarlijk ziektebeeld waar men vaak nog de grip op mist. Eén van de verraderlijke aspecten van sepsis is dat het vaak niet op tijd onderkend wordt; het beeld kan aanvankelijk op dat van een griep lijken.
Bij mensen met een verlaagde weerstand, zoals in een ziekenhuis, moet het personeel er echter altijd alert op zijn.

Het meest wijdverbreide maar minst bekende ziektebeeld

Sepsis maakt (wereldwijd) veel slachtoffers, en zeker op de Intensive Care’s in ons land komt het veelvuldig voor. Veel onderzoek is nog nodig om dit ziektebeeld en haar gevolgen te doorgronden en de meest effectieve behandeling te vinden. Maar ook aan bewustwording moet nog hard gewerkt worden, en het patiënten- en naasten-geluid kan daarin een heel belangrijke rol vervullen, erkennen ook de artsen die zich bezig houden met het onderzoek naar (de behandeling van) sepsis. Wie weten beter welke sporen sepsis in het leven trekt dan de direct betrokkenen? Voor dit doel is Sepsis en daarna (zie boven) in het leven geroepen, een particulier initiatief met een publieke functie: extra steun voor wie wil en informatie, uitwisseling en nieuws voor iedereen.


13 thoughts on “Infectie, sepsis (bloedvergiftiging) en multi-orgaanfalen

  1. Marjolein S
    Begin februari 2012 kreeg ik hoge koorts en pijn in mijn rechter oksel. Aangezien ik had gewerkt op de afdeling neurologie waarzware patiénten lagen en ik de sleetjes van mijn kinderen had getrokken dacht ik dat ik griep had, met de nodige spierpijn in mijn oksel. Na vijf dagen besloot mijn familie (tegen mijn wil) de huisarts te bellen en die stuurde mij met spoed in vanwege een sepsis. Ik was ook niet meer helder en ijlde. In eerste instantie wisten ze niet waar de hoge koorts en de pijn vandaan kwam. Een dag later kreeg ik exantheem en meer pijn en werd ik met spoed geopereerd en belande ik aan de beademing op de ic. Ik bleek de vleesetende bacterie oftewel fasciitis necroticans te hebben. In de twee daar opvolgende dagen ben ik nog twee keer geopereerd. Later in die week ben ik overgeplaatst met een MICU naar een academisch ziekenhuis en ben daar nog negen keer geopereerd/onder narcose geweest. Ik vind het daarom ook moeilijk om te zeggen of mijn “klachten” door de ic komen of een combinatie is van de ic en de narcoses. Ik heb totaal een week aan de beademing gelegen. Ik heb inderdaad ook een delier doorgemaakt en weet niet of dingen die zijn gezegd of zijn gebeurt waar zijn of niet. Mijn familie is goed begeleid op de ic door de traumachirurg en konden mij naderhand informatie geven. Maar er blijft een gat. Zelf heb ik die tijd ervaren als een soort droom, balancerend tussen slaap en hallucinaties. Achteraf voelde ik mij heel alleen en de dromen en dingen die ik zag en hoorde waren heel werkelijk. Nu nog, een jaar later, weet ik nog steeds niet wat een droom of de werkelijkheid was. Op de gewone verpleegafdeling hoorde en zag ik ook nog van alles. Mijn familie was op de hoogte, de verpleging en de artsen niet. Ik wist ook dat er iets niet klopte, ik kon dit gedrag soms zelf goed plaatsen. Ik had zelf patiënten genoeg in een delier gezien, maar toch schaamde ik mij ervoor en maakte ik het niet kenbaar bij de verpleging. Achteraf natuurlijk niet zo slim. Na zes weken mocht ik naar huis. Daar kwam ik net zoals vele andere ex-ic-patiënten achter dat je zelf alles eerst moet uitvinden. Ik ben later gelukkig bij een ic-nazorg poli geweest, waar ik zeer goed begeleid ben.
    Reply
      1. Marjolein Siebel
        Hallo Jauqueline, De symptomen bij mij begonnen met een grieperig gevoel. Later kreeg ik erge pijn, hoge koorts en diarree. Als je meer informatie wil over Necrotiserende Fasciitis, kan je deze vinden bij het brandwondencentrum Beverwijk. Met vriendelijke groet,
        Reply
  2. Leo de Vos
    Ik heb het zelfde meegemaakt afgelopen zomer. Werd s’ nachts niet lekker. Mijn vrouw de dienst doende arts gebeld en die ambulance naar de camping gestuurd. Ik weet de rit naar zkh Winterswijk mij te herinneren. Daar aangekomen ging de deur open en voorts weet ik niets meer. Heb traumatische hallucinaties gehad. En een delier. Bleek pneumokkeobacterie te hebben. Behoorlijk agressief. Resultaat total organ failliure. overgebracht naar twente MC. 4weken zeer intensief behandeld. Waarvan .weken in comateuze toestand. Na 5weken ic overgeplaatst naar Gouda. Met 1week ic en 1.5 week verpleegafdeling .vervolgens overgeplaatst naar revalidatie centrum rijndam in Rotterdam. Kwam daar aan kon helemaal niets. Alleen liggen in bed. Binnen 8 weken kon ik weer redelijk lopen. Al dan niet met rollator. Nu alweer 2maanden thuis en nog niet veel verder dan dat. Ben benieuwd of er nog meer mensen zijn die dit meegemaakt hebben.
    Reply
  3. anja
    teralleerst ik ben anja modderkolk 50 jaar ik heb 26 july een aanval gehad zelfde meegemaakt als leo de vos ook 5 weken in coma en 2 weken zaal toen overgeplaats naar revalidatiecentrum en 8 weken later liep ik weer iets ook de lier gehad ben alleen de naam vergeten hoe die bacterie heete mijn geheugen is niet meer wat het was en die aanval was 2014 vergeten maar ik denk en weet het haast zeker dat ik het nu een naam kan geven sepsis lig niet aan mijn weet ik nu dankzij rtl nieuws vandaag 30 maart werd het mijn duideijk wat het is en dat ik mijn eigen niet de schuld moet geven wat helaas nu zo was vooral als ik er een dag bij heb zitten dat ik alles door elkaar haal
    Reply
  4. Don
    Beste, na een darmperforatie waarmee ik 48 uur liep wat lang is en dus zeer gevaarlijk had ik buikvliesontsteking en sepsis . Hoge koorts , 42 graden maar deze zakte snel. Ik bleek erg erg sterk getuige ook de 48 uur welke ik rond liep met die darmperforatie. Ik kon na het ziekenhuis alleen maar opknappen waar ik door aandringen van mezelf binnen een week uit was. Had wat hallucinaties gehad de eerste dagen maar de koorts was snel weg. Herstel ging eigenlijk vrij vlot al was lopen wat lastig en het in de bovenkamer allemaal wat wazig. Na 6 weken alweer deels aan het werk. Na 3 maanden een hersteloperatie waarna ik dacht van , eindelijk nu gaan we voor totaal herstel. Helaas , mijn darm is in orde, nog wel stekende pijnen in de buik maar dat neem ik voor lief , werkt allemaal weer. Maar nu 8 maanden verder lijken er allemaal klachten langzaam erger te worden of ik begin het nu pas te beseffen en te voelen omdat ik steeds meer wil doen. Pijnlijke tenen en vinger toppen, zeer stevige shock,s in de linker arm, tintelende buitenkant duim, pijn in de knieën, zeer snel pijn in spieren, kort van adem ( ben te dik maar had dit nooit) heel snel duizelig, dubbel zien, spraakproblemen en ontzettend snel moe, dood moe. Ik voel me lullig naar mijn gezin toe en naar mijn werk. Maak me ook zorgen want als het zo doorgaat dan ga ik er gewoon uit na nog eens 16 maanden nu. Kan soms TV, series niet eens meer volgen, dan vraag ik aan mijn vrouw , wat was dat en wie was dat ook alweer, die snapt het niet en kan geërgerd reageren . Heb ik zin in mijn hobby,s zoals bijv een oude versterker opknappen dan maak ik fouten, domme fouten en ik zie slecht maar dan krijg je opmerkingen ga eens naar de opticien . Volgende week een afspraak in het ziekenhuis en ik ga ook met deze vragen naar de arts, ze lichten me maar eens door in zijn geheel en ik hoop dat ze er dan wat voor hebben. Nu ook weer wakker na wat lichte inspanningen , spierpijn en pijn flitsen . Pijn niet erg maar die geestelijke vermoeidheid, instabiel, emotioneel enz dat trek ik gewoon niet meer. Graag advies want ik heb ook nog eens geen rem. Ik voel me alleen nog goed wanneer ik flink wat alcohol drink, dan kan ik even vergeten en dan is de pijn weg. Ik deed dat 1 keer per week maar het herstel daarvan ging ook steeds langer duren dus dat doe ik ook niet meer. Ben positief maar wil verder en ik lijk stil te staan , neen achter uit te gaan
    Reply
    1. Idelette Nutma Post author
      Beste Don, het is goed dat je dit alles bij jezelf onderkent. Ik neem aan dat je op de Intensive Care opgenomen bent geweest? Zo’n IC-opname maar ook kritieke ziekte op zichzelf kan een grote impact hebben, fysiek maar ook mentaal. Emotioneel kun je je inderdaad heel kwetsbaar voelen; bij het minste of geringste van slag of misschien snel aangebrand of in tranen. Ik weet niet in welk ziekenhuis je hebt gelegen maar in sommige ziekenhuizen is er een IC-nazorgpoli (je kunt hiernaar informeren door met de IC te bellen of op de website van het ZH te kijken). Is dat niet het geval dan is de Balanstraining bijvoorbeeld een optie, zie bij www.balanstraining.info. Dit is een stuk nazorg wat op maat werd ontwikkeld voor patiënten die juist op langere termijn tegen de fysiek en mentale gevolgen van hun opname aanlopen. Neem eens een kijkje op genoemde website. Verder vind je bij http://www.opeenicliggen.nl/na-de-ic/nazorg/ ook diverse mogelijkheden. De website Sepsis en daarna biedt specifieke informatie en steun rond (de nasleep van) sepsis. Sterkte!
      Reply
  5. Marianne Verwoert
    Juni 2011, omdat ik erge verklevingen had werd besloten mijnj baarmoeder en eierstokken te verwijderen, na een zware operatie naar huis om op te knappen werd na 3 dagen erg ziek zweten rillen duizelig huisarts gebeld, die met spoed een ambulance belde omdat ik bijna geen bloeddruk meer had. In het ziekhuis ging voor mij het licht uit hebben daar een dubbel je catheter geplaatst omdat mijn nieren niet meer werkten daarna overgebracht naar de ic ,op dat moment nog niet duidelijk wat ik mankeerde . Toen het duidelijk was dat ik een ernstige sepsis met orgaan falen had werd gekeken welke bacterie uiteindelijk de boosdoener was , een streptokokken bacterie werd gevonden heb heel veel medicatie gehad om me in leven te houden familie was continu bij mij want ik kon moment doodgaan. Heb ongeveer 10 dagen in coma gelegen toen ik bijkwam lag ik aan de beademing nierdialyse en kreeg ik bloedtransfusies. Ook waren mijn handen, onderarmen en benen vanaf de knie bijna zwart verkleurd Ik wist op dat moment niet wat dit betekende. Na 3 maanden ellende mocht ik naar huis na 1 maand thuis moesten er 8 tenen worden geamputeerd omdat die waren afgestorven. Nu na heel veel strijd met dokters en ziekenhuizen zijn we 6 jaar verder ben inmiddels 100% afgekeurd rijd rond in een scootmobiel en heb door het vele medicijn gebruik nu ook botnecrose. Maar hey ik ben er gelukkig nog. Wat ik iedereen wil meegeven laat je niet afschepen door een arts maar zeg wat je wilt en voelt en zorg ervoor dat je goede nazorg krijgt, ga revalideren neem kalk tabletten want je botten zijn slecht geworden door de medicijnen zodat je niet zoals ik nu botnecrose krijgt. ik loop inmiddels in een ziekenhuis in België want ik ben hier het vertrouwen in de gezondheidszorg kwijt.
    Reply
  6. Jennie Jonkman
    De vader van een vriend van mij kwam moe thuis. Volgende dag naar ziekenhuis. Inmiddels nu 4 dagen later ligt hij in coma omdat morfine niet hielp. Zijn hele lichaam is zwart en opgezwollen. Zijn nieren hebben het inmiddels begeven. Artsen staan voor een raadsel. Wat kan dit zijn? Hij ligt op de ic
    Reply
  7. Jennie Jonkman
    our comment is awaiting moderation. De vader van een vriend van mij kwam moe thuis. Volgende dag naar ziekenhuis. Inmiddels nu 4 dagen later ligt hij in coma omdat morfine niet hielp. Zijn hele lichaam is zwart en opgezwollen. Zijn nieren hebben het inmiddels begeven. Artsen staan voor een raadsel. Wat kan dit zijn? Hij ligt op de ic
    Reply
  8. Sandra
    Hoe kan het, zoals in het geval van mijn vader de bloeddruk lager en lager werd en dit niet omhoog te krijgen was met middelen op de ic? bij een staphylocokkenbacterie , sepsis, met de dood tot gevolg
    Reply
    1. Idelette Nutma Post author
      Heel verdrietig dat het zo verkeerd is afgelopen. Ik raad u aan om hierover een (na)gesprek aan te vragen met de behandelend arts, hoe zwaar dit ook is. In het algemeen kun je zeggen: sepsis blijft een ontzettend gevaarlijk en grillig ziektebeeld. Het lichaam reageert soms niet zoals gehoopt, op een behandeling. Veel factoren kunnen hierbij meespelen. En dan kan het gebeuren dat het lichaam als ‘een kaartenhuis’ instort omdat sepsis een ontspoorde reactie van het lichaam is. De ene reactie lokt dan de andere uit, waarbij de situatie soms in een razendsnel tempo onomkeerbaar wordt. Spelen er daarnaast nog andere onderliggende aandoeningen mee, dan zijn de risico’s nog groter. Eigenlijk keert het lichaam zich tegen zichzelf. Ik kan mij voorstellen dat het voor u heel machteloos moet voelen. Wat de medische details betreft adviseer ik u toch echt hierover met de arts in gesprek te gaan. Zie verder ook de genoemde website bij dit onderwerp. Ik wens u heel veel sterkte toe met dit zwaar te dragen verlies.
      Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*