(Multi)trauma

Er is sprake van een (multi)trauma als een patiënt meerdere letsels heeft opgelopen ten gevolge van een ongeval. Bij een val of klap, een botsing, verdrukking of een explosie kan er directe schade (kneuzing, scheuring) optreden aan organen, zenuwen en/of hersenen, bloedvaten, spieren of botten, gewrichten of ledematen maar kunnen zich ook later nog complicaties ontwikkelen. Bijvoorbeeld als gevolg van de reacties in het lichaam, zoals zwelling of shock. Dit late effect zie je eveneens bij uitgebreide brandwonden of vergiftiging; dan treedt er een soort ontstekingsreactie in het hele lichaam op, zie bij ‘Infectie/Sepsis’. Natuurlijk kunnen ook verstikking of verdrinking de reden zijn van opname op de Spoedeisende hulp en de Intensive Care. De patiënt komt dan vaak in coma aan en heeft te lijden gehad onder zuurstoftekort.

Op een Spoedeisende hulp of Eerste Hulp zal men in eerste instantie proberen de patiënt te stabiliseren. Soms moet er gelijk operatief ingegrepen worden vanwege een bloeding en/of het in de verdrukking komen van organen. Het komt voor dat men de borstkas moet openen en inwendige hartmassage moet toepassen in het geval van een hartstilstand, of dat men uitwendig reanimeert met electrische schokken (defirilleren). Soms moet men een drain of naald inbrengen om vocht, bloed of lucht af te voeren, om ruimte te maken. De levensreddende handelingen komen dan eerst, uitgebreider onderzoek volgt later.
In bepaalde situaties heeft men iets meer tijd om de uitslagen van onderzoek af te wachten of móet men juist afwachten omdat er anders mogelijk een verkeerde beslissing wordt genomen met grote gevolgen.
Voor de naasten is dit alles zeer traumatisch door een mengeling van angst en onzekerheid, de aanblik van de ‘geschonden’ dierbare, en daarbij nog de hectiek. Zeker als het om de gevolgen van een misdrijf gaat kunnen de emoties helemaal hoog oplopen. Behalve de verbijstering en de frustratie is er ook nog de indrukwekkendheid van het geheel: in een grote trauma-kamer van een groot ziekenhuis staan soms meer dan 15 mensen om de patiënt heen. Het gaat dan om Spoedeisende hulp-verpleegkundigen en artsen, een trauma-arts, artsen en verpleegkundigen van de aneasthesie en de chirurgie, een intensive Care-arts en verpleegkundige, laboranten, etc. En ‘last but not least’: een teamleider die alles coördineert.
Het kan voor familie overweldigend zijn; de ogenschijnlijke chaos, het ‘roepen’ om uitslagen of materiaal, het gevecht om het leven van hun dierbare en de grote zorg over de afloop.

De trauma-zorg in Nederland is wel goed georganiseerd maar ook dan zijn er vele onzekere factoren: is de behandeling nog op tijd, reageert de patiënt goed op de behandeling, etc.
Lisbeth Verharen schreef een proefschrift over de impact van een trauma op naasten: ‘Doorbreken van de cirkel van verdriet’.

Er zijn in Nederland 11 traumacentra, in alle academische ziekenhuizen (8) en daarnaast nog in het St. Elisabeth ziekenhuis in Tilburg, de Isalaklinieken in Zwolle en het Medisch Spectrum Twente in Enschede. Zie ook de link van zorgatlas voor de verschillende traumacentra in Nederland.

Bij de behandeling worden er prioriteiten gesteld, dingen die absoluut eerst moeten omdat ze het meest bedreigend zijn. Richtlijn hierbij is het zgn. ABC,

  • de A staat voor het engelse Airway, dit is de luchtweg, die moet vrijgemaakt worden
  • de B staat voor Breathing, dit is de ademhaling en de zuurstoftoevoer
  • de C staat voor de Circulatie, dit is de bloedsomloop die moet worden gestabiliseerd

Daarna volgen nog:

  • de D staat voor Disfunctie, waarbij o.a eventuele hersenschade wordt vastgesteld, zie ook bij ‘Neurologische aandoeningen’ bij Hersentrauma
  • de E staat voor Exposure, onderzoek en evaluatie van alle overige letsels

Als men vermoedt dat de patiënt letsel heeft opgelopen aan de nek of rugwervels wordt er vóór het ambulance-vervoer al een nekkraag aangebracht en ligt de patiënt op een speciale ‘wervelplank’ om de rug zo stil mogelijk te houden. Natuurlijk probeert men er snel achter te komen of er inderdaad afwijkingen zijn aan de wervelkolom. Hier moet nl. zo veel mogelijk rekening mee worden gehouden bij de behandeling. Als de belangrijkste dingen zijn gedaan wordt de patiënt zo snel mogelijk overgelegd op een ander, speciaal matras.
Er worden bloedafnames gedaan en foto’s gemaakt zoals een CT-scan, röntgenfoto’s en/of een echo. Bij bloedingen en/of shock wordt bloed en/of extra vocht toegediend.
Ook start men op de spoedeisende hulp reeds met het inbrengen van infusen, eventueel een maagsonde (=slangetje door de neus in de maag zodat maagsappen weg kunnen lopen), het toedienen van medicatie en zonodig beademing.
Als de patiënt gestabiliseerd is volgt opname op de (IC)afdeling waar de patiënt verder geobserveerd en ondersteund kan worden.

Gaat het om uitgebreid brandwondenletsel of een grote open wond of bloedverlies, dan zal er in eerste instantie misschien nog geen levensbedreigende situatie bestaan, maar kan dit later alsnog optreden. Bij grootschalige brandwonden zal de patiënt ook daarom vaak vervoerd worden naar een gespecialiseerd Brandwondencentrum zoals in Beverwijk, Rotterdam of Groningen. Zie de link naar het Rode Kruisziekenhuis in Beverwijk.
In eerste instantie weet het lijf na een trauma nog veel te compenseren maar als het vervolgens afvalstoffen, infectie en uitputting te verwerken krijgt, kan alles als een kaartenhuis instorten. Zie ook bij Infectie/sepsis en Shock. De patiënt is dan echt het beste af op de Intensive Care.


One thought on “(Multi)trauma

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*