Overige aandoeningen

Je kunt acuut op de IC belanden door een plotselinge aandoening of complicatie, of na een ongeval of toegebracht letsel. Dit alles kan traumatisch zijn door het overdonderende, ingrijpende karakter en de vaart waarmee alle gebeurtenissen en ontwikkelingen elkaar opvolgen.
Maar ook een geplande opname op de IC, bijv. na een grote operatie, kan impact hebben. Want ook dan kun je als patiënt en naasten te maken hebben met een intensieve behandeling als beademing en het niet kunnen communiceren door een beademingsbuis in je mond. Bovendien kan in zeer korte tijd opeens besloten zijn tot operatie vanwege de ernst van een aandoening. Ook dan is er weinig tijd voor voorbereiding.

Hieronder passeren vele aanleidingen voor opname op de IC de revue, maar deze opsomming kan nooit compleet zijn. Ook allerlei andere orgaan-aandoeningen, bloedingen/infarcten (zoals bijvoorbeeld in maag of darmen) kankersoorten en bepaalde zeldzame ziekten kunnen tot een IC-opname leiden.

Acuut Nierfalen

Er wordt gesproken van acuut nierfalen als het de nieren niet lukt om hun normale werk te doen, namelijk: het uit het bloed filteren van afvalstoffen. Dat kan komen door ziekte of een ongeval waardoor de nieren zelf worden aangetast. Of door vergiftiging als gevolg van bepaalde medicijnen. Maar het kan ook ontstaan als gevolg van verminderde doorbloeding van de nieren of door problemen met de afvoer van de urine. Bij dit laatste ontstaat er schade door stuwing in de nieren (bijv. als gevolg van een tumor).
Over het algemeen is nierfalen door een nierziekte niet acuut en ontwikkelt zich langzaam. Maar, is er meer aan de hand en komt de urine-productie onder een bepaalde grens dan is behandeling op de Intensive Care toch vaak nodig vanwege bijv. een onderliggende oorzaak.
Of omdat het nierfalen samengaat met andere orgaanproblemen. De gevolgen kunnen ernstig zijn; als de nieren heel weinig of geen urine uitscheiden, houdt het lichaam (teveel) vocht vast en hopen zich (afval)stoffen in het bloed op die een belasting kunnen zijn voor het hart en de ademhaling.
Als nierfalen tijdens een ziekenhuis-opname ontstaat heeft dit vaak te maken met een ernstige infectie of het optreden van shock. In deze gevallen (zie bij infectie/sepsis) zijn de nierproblemen onderdeel van het totale ziektebeeld. Hierbij krijgen de zogenaamde ‘nierbuisjes’, die de afvalstoffen uit het bloed filteren, te weinig zuurstof en kunnen hun werk niet meer doen. Op een Intensive Care spreekt men dan van ‘acute nier-insufficiëntie’ en is het vaak nodig om tot dialyse over te gaan. D.w.z. dat de werking van de nieren wordt overgenomen en het bloed van de patiënt via een machine gezuiverd wordt, zie bij Nierfunctie vervangende therapie.

Soms herstelt de nierfunctie voldoende door het tijdig (kunnen) aanpakken van de oorzaak, als het bijv. gaat om een bloeding die gestopt kan worden. Maar als meerdere organen problemen hebben, de patiënt aan de beademing ligt én de bloedsomloop het moeilijk heeft, duurt het acuut nierfalen meestal wel een tijd voort. Dan moet ook de nierfunctie dus langere tijd overgenomen worden. Bij sepsis kunnen de kleinere bloedvaatjes in de nieren bovendien nog verstopt raken door stolselvorming in het bloed.
Bij de opvlamming van sommige auto-immuunziekten (die verschillende organen kunnen ‘aanvallen’), kunnen zich ook vrij acuut problemen voordoen. In dat geval zijn bijv. de bloedvatwanden of de bloedstroom in de nieren aangetast of belemmerd.
De nierproblemen kunnen zich, ook na dialyse, weer herstellen maar dat kan weken tot maanden duren. In ernstiger gevallen kunnen zich restklachten voordoen waarbij de patiënt (langdurig) afhankelijk blijft van dialyse. Ook andere klachten kunnen zich dan voordoen zoals ernstige vermoeidheid, dorst, jeuk, misselijkheid, onrustige benen en slaapproblemen. Via een dieet met o.a. een vocht- en een eiwitbeperking (zodat ze minder vocht en afvalstoffen krijgen te verwerken) wordt geprobeerd de nieren te ontlasten.
Zie voor meer informatie www.nierstichting.nl.

Acute pancreatitis

Pancreatitis is de ontsteking van de alvleesklier of pancreas. Dit is een klier die net onder en achter de maag ligt en belangrijke stoffen (enzymen) afscheidt die onmisbaar zijn voor een goede spijsvertering. Ook het hormoon insuline wordt gemaakt door de alvleesklier, dit is een hormoon dat nodig is voor de stofwisseling en de energievoorziening naar de lichaamscellen.
Acute pancreatitis uit zich in de meeste gevallen in een milde vorm. Maar in een minderheid van de gevallen verloopt het zó ernstig dat opname op de Intensive Care nodig is.
De ontsteking ontstaat vaak door een aandoening van de galwegen (die er vlakbij liggen) maar kan ook uitgelokt worden door een infectie of andere ontregeling in het lichaam. Soms ontstaat het door alcoholmisbruik. Het gaat gepaard met een hevige, constante pijn die uit kan stralen naar de borst, flank of rug. Ook kan de patiënt last hebben van lichte koorts, grote hoeveelheden ontlasting, misselijkheid/braken en een gevoelige buik.
De infectie kan zich om de pancreas heen verspreiden. Ook kan de ontsteking de galafvoergang dichtdrukken (hierdoor gaat de patiënt geel zien) of een abces vormen. Als er pancreasvocht in de vrije buikholte lekt, kan er een totale ontstekingsreactie van het lichaam optreden, zie bij ‘Sepsis’, waarbij er een levensgevaarlijke toestand ontstaat met shock.
De behandeling zal de sepsis bestrijden, waarbij:

  • de belangrijke lichaamsfuncties worden ondersteund (de bloeddruk, de ademhaling, etc.)
  • maar ook de oorzaak wordt aangepakt. Wanneer het gaat om galstenen of een abces zal er operatief ingrijpen noodzakelijk zijn. Soms heeft de ontsteking zó huis gehouden dat de buik na operatie gedeeltelijk open wordt gelaten zodat de ontsteking niet verder kan woekeren. Verder kan antibiotica gegeven worden ter bestrijding van de infectie

Belangrijk is ook dat de pancreas tot rust kan komen door geen voeding via het maagdarmkanaal te geven. In plaats daarvan krijgt de patiënt direct in het bloed voeding, via een voedingsinfuus. Op die manier hoeft de pancreas namelijk zo min mogelijk in actie te komen.
Acute pancreatitis kan een lange nasleep met zich meebrengen door de gevolgen van het ontstekingsproces in de buik. Soms moet er alsnog later geopereerd worden waarbij er weer kans bestaat op nieuwe lekkage van pancreasvocht e.d.
Omdat de Intensive Care opname door dit alles lang kan duren, zal ook de nawerking van de lange ligduur, langdurig gebruik van beademing en slaapmedicatie groot zijn. Zie verder bij alvleeskliervereniging

Addison crisis

De Addison-crisis is vernoemd naar de ziekte van Addison. Bij deze ziekte functioneren de bijnieren slecht; het lukt ze niet om (voldoende) cortisol- en aldosteronhormoon aan te maken. Cortisol wordt normaliter aangemaakt als we stress ervaren, het helpt ons lichaam met de reactie daarop. Ook is het betrokken bij ons afweersysteem. Aldosteron helpt onze water- en zouthuishouding en daarmee de bloeddruk op peil te houden. Heel belangrijke hormonen dus.
Het tekort eraan kan sluipend ontstaan door een aandoening van de bijnieren, maar ook plotseling door beschadiging van de bijnieren bij een ongeval. In beide gevallen geldt dat wanneer de patiënt getroffen wordt door ernstige stress zoals koorts, een operatie of traumatische gebeurtenis, de productie van deze bijnierhormonen geheel tekort schiet. Dan ontstaat er een levensbedreigende situatie waarbij o.a. de bloeddruk gevaarlijk daalt; er ontstaat shock, met alle risico’s van dien. De patiënt moet in dat geval acuut op de IC behandeld worden. Misselijkheid, braken, buikpijn en/of sufheid kunnen als klachten daarbij komen.
Soms wordt pas in zo’n situatie de diagnose gesteld omdat de klachten eerst niet opgemerkt werden of voor iets anders werden gehouden.
Door de shock kunnen diverse organen schade oplopen, zie ook bij Shock. Daarom moet de shock zo tijdig mogelijk bestreden worden. Intussen is het aanpakken van de oorzaak natuurlijk net zo belangrijk: het toedienen van de benodigde hormonen.
Patiënten met de ziekte van Addison zullen hun leven lang medicatie moeten slikken; de tekorten aan de benodigde hormonen moeten blijvend aangevuld worden. Zie ook de link
www.nvacp.nl.

Aneurysma van de aorta e.a. bloedingen

Een aneurysma is een moeilijk woord voor een scheur in de grote lichaamsslagader. Het laat zich raden dat dit levensgevaarlijk is. Vrijwel altijd zat op de plaats van de scheur een zwakke plek en/of uitstulping die soms langzaamaan klachten begon te geven maar die ook heel vaak onopgemerkt blijft. Als deze slagader knapt/begint te lekken halen weinig patiënten levend het ziekenhuis. Velen overleven vervolgens niet de operatie die nodig is om de schade te herstellen en de bloeding te stoppen. Als je het wel haalt kom je na de operatie op de Intensive Care terecht.
De overrompeling is dan net zo groot als na een hartstilstand. Als slachtoffer en naasten heb je geen gelegenheid meer gehad om nog een paar woorden te wisselen. Bij het ontwaken ontdekt de patiënt dat hij/zij geopereerd is en door het oog van de naald is gekropen. En de naasten zijn door een zeer angstige tijd gegaan.

Ook een andere ernstige bloeding kan optreden, bijvoorbeeld in de bloedvaten in/rond de hersenen. Maar er kan ook een bloeding optreden als gevolg van een bloedingsziekte of een ongeval, door ingroei van een tumor of als complicatie (nabloeding) na een grote operatie. Ook zo’n situatie is natuurlijk heel hectisch omdat het al snel levensgevaarlijke vormen aanneemt.
Door veel bloedverlies raakt de patiënt op een gegeven moment in shock. Ook al zie je bij jonge mensen dat de bloedsomloop en het hart de boel nog lang kunnen compenseren is het zeer verraderlijk want juist dan is de ‘instorting’ bij uitputting compleet.
Zie voor verdere informatie over aneurysma: www.aneurysma.nl.

Auto-immuunziekten

Auto-immuunziekten zijn ziekten waarbij het lichaam zich keert tegen het eigen weefsel, vergelijk dit met een allergie, een overreactie die zijn doel voorbij schiet. Erger nog: de patiënt kan er doodziek van worden, zoals bij de ziekten hieronder genoemd.

GPA of De ziekte van Wegener

De ziekte van Wegener is de meest bekende van de aandoeningen die omschreven worden als vasculitis. Vasculitis betekent: ontsteking van bloedvaten. Afhankelijk van de grootte van het vat dat ontstoken is, zijn de symptomen en de naam van de vasculitits anders. De ziekte van Wegener is de meest voorkomende vasculitis: hierbij zijn binnenwanden van de kleinere en middelgrote bloedvaten ontstoken. Sinds kort is de officiële naam voor de ziekte van Wegener: GPA (Granulomatosis met PolyAngiitis). Door de ontsteking zwelt de binnenkant van het bloedvat waardoor er geen bloed meer door het bloedvat heen kan stromen. Het achterliggende weefsel wordt daardoor niet meer van zuurstof voorzien en sterft af.. GPA kan in de longen beginnen maar ook in de nieren, huid, de ogen of de gewrichten. Veel patiënten hebben landurige KNO klachten, zoals kaak-en voorhoofdsholteontstekingen, neusbloedingen, of korsten in de neus.
Omdat de kleine bloedvaten belangrijk zijn voor de ‘voeding’ van de zenuwen kunnen er ook in het functioneren hiervan belangrijke afwijkingen voorkomen. Hierdoor ontstaan bijvoorbeeld: een klapvoet, gevoelstoornissen in de vingers, de handen of zelfs zenuwuitval in een heel been. In de organen zijn ernstige complicaties mogelijk zoals longbloedingen of het steeds verder verslechteren van de nierfunctie. Afgezien van alle ongemak, pijn, beperkingen en vermoeidheid die al deze ontstekingsreacties met zich meebrengen kunnen patiënten ten gevolge van de complicaties van de ziekte op de Intensive Care terecht komen, bijvoorbeeld door bloeding(en) in de longen. Bij ernstige ademhalingsproblemen zal de patiënt aan de beademing moeten en zullen de ontstekingsproducten en/of bloed afgezogen moeten worden. Bij ernstige nierproblemen zal er dialyse moeten plaatsvinden. Het kan een tijd duren voordat de longen resp. de nieren voldoende hersteld zijn. Soms wordt pas op de IC de diagnose gesteld, omdat de symptomen zich in verschillende organen voordoen. Wanneer deze symptomen niet in samenhang worden gezien, kan de diagnose gemist worden. Vaak is er dan al schade aan organen opgetreden.
De behandeling is zwaar: gedurende lange tijd hoge doses prednison en Endoxan, een soort chemotherapie. De patiënt zal levenslang streng onder controle moeten blijven en de levensverrichtingen vaak moeten aanpassen aan de beperkte energie en bijwerkingen van de medicatie. Evengoed is voor velen een redelijk normaal leven mogelijk als de ziekte goed in toom wordt gehouden. Soms zullen de verschijnselen wegblijven maar opvlammingen komen vaak voor.
Voor meer informatie kijk hier: www.vasculitis.nl.

Myastenia Gravis

Het woord ‘Myastenia Gravis’ betekent letterlijk: ernstige spierzwakte. De klachten van deze ziekte kunnen zich beperken tot een vermoeid of zwaar gevoel of tot de oogspieren, maar ze kunnen ook uitgebreider zijn of op een andere plek beginnen. In dat geval kunnen ze de ledematen en/of het bekken aandoen waardoor tillen en traplopen problematisch zijn. Het ernstigst is het wanneer ook de slikspieren en eventueel de borst en de ademhalingsspieren aangedaan zijn. De ziekte kan opvlammen door invloeden als stress of een infectie. Als het de ademhalingsspieren betreft kan een IC-opname dus acuut noodzakelijk zijn.
Er gaat bij deze ziekte iets mis tussen de werking van de zenuwen en de spieren. Met medicijnen die de auto-immuunreactie onderdrukken kan de ziekte onder controle worden gekregen. Klik hier voor meer informatie.

HELLP syndroom

Het HELLP-syndroom was voorheen bekend onder de naam ‘zwangerschaps-vergiftiging’. Wat er gebeurt is het volgende: bij de zwangerschap treden complicaties op die het leven van de moeder en het ongeboren kind kunnen bedreigen. Het gaat hierbij om een hoge bloeddruk, eventueel gecombineerd met eiwitverlies in de urine. Als complicatie hierbij kunnen soms ook nog stuipen optreden. De hoge bloeddruk en het eiwitverlies kunnen een ernstiger fase inluiden, dit is het HELLP:

  • H staat voor Hemolyse (verhoogde afbraak van rode bloedcellen)
  • EL staat voor Elevated Liverenzymes (verhoogde leverenzymen=verstoorde leverfunctie)
  • LP staat voor Low Platelets (een tekort aan bloedplaatjes waardoor het bloed niet goed stolt me risico’s op bloedingen)

Deze afwijkingen kunnen zich geleidelijk ontwikkelen maar ook plotseling ontstaan tijdens de zwangerschap, de bevalling of zelfs de eerste dagen na de bevalling.
In ernstige gevallen is opname op de Intensive Care noodzakelijk. Klachten bij de moeder kunnen o.a. zijn: hoofdpijn, misselijkheid, tintelingen en pijn in bovenbuik of rug.
Aan de hand van bloedonderzoek wordt vastgesteld of er sprake is van bloedafwijkingen en dus (de op handen zijnde ontwikkeling van) HELLP. De ernst is afhankelijk van de ernst van de bloedafwijkingen. De bloedstolling kan gevaarlijk ontregeld raken met het risico van bloedingen, de zuurstofvoorziening kan in gevaar komen door bloedarmoede, etc. En er kunnen stuipen (insulten, heftige trekkingen van armen en benen) en een coma optreden. Daarnaast kunnen de nieren en de lever slechter gaan functioneren en/of schade oplopen.
Voor het ongeboren kind is de hoge bloeddruk gevaarlijk, evenals de kans op bloedingen en de algehele zieke conditie van de moeder. Ook de placenta kan evt. loslaten.
Op de IC kan men zorgen voor (extra) zuurstofvoorziening, medicatie om de bloeddruk te temperen en eventuele krampen te voorkomen, en het zo nodig ondersteunen van de nierfunctie en de ademhaling. Maar als men geen grip kan krijgen op de hoge bloeddruk of er bloedingen dreigen of daadwerkelijk optreden, dan zal sóms de afweging ten koste van het kind uitvallen. Dit houdt in dat er via een keizersnede ingegrepen wordt, ook als het kind nog niet volgroeid is. De klachten gaan wijken als de placenta verwijderd is. Ook echter bij het halen van een volgroeid kind kan blijken dat de complicaties reeds hun tol hebben geeist. Maar natuurlijk kan het ook allemaal goed aflopen, voor moeder én kind.
Al met al kan HELLP een zeer ingrijpende aandoening zijn waarbij de moeder zowel fysiek als mentaal een lange herstelweg te wachten staat. Ook de impact op de partner en andere naasten laat zich raden. De omslag van blijde verwachting naar plotselinge (levens)dreiging is groot. Zie ook www.hellp.nl.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*