Staken of afzien van een behandeling

IC-patiënten kunnen in een situatie terechtkomen waarin een behandeling in medisch opzicht niet meer zinvol is. Met andere woorden: de kans dat de patiënt beter wordt van de behandeling, is niet aanwezig. In die situaties kan de arts de beslissing nemen de behandeling te staken.

Ook kan het zijn dat een behandeling, die theoretisch wel beschikbaar is voor een IC-patiënt, niet gegeven wordt omdat die de patiënt niet beter maakt. In dat geval beslist de arts af te zien van die behandeling.

Het is vaak niet zo eenvoudig om vast te stellen of een behandeling zinvol of zinloos is. De arts gaat daarbij af op de medische kennis die er bestaat binnen zijn vakgebied over de specifieke situatie. Ook zal hij vooraf overleg plegen met collega-artsen uit het ziekenhuis.

Bij het staken van een behandeling kan het bij voorbeeld gaan om het staken van de kunstmatige beademing, het stoppen met het toedienen van vocht en/of voeding, het staken van de dialyse of het afzien van verdere bloedtransfusies.

Als er een beslissing over het afzien van een behandeling moet worden genomen, gaat het veelal over het niet meer reanimeren (bij een circulatiestilstand of een fatale hartritmestoornis). Ook kan het gaan over een behandeling na een bloeddrukdaling, het niet beginnen van een nierfunctievervangende therapie of het nalaten van een behandeling van nieuwe infecties.

Hoewel het afzien én het staken van een behandeling beide – in medisch jargon – onder het abstinerend beleid vallen, zijn er in emotioneel en praktisch opzicht wel duidelijke verschillen tussen de twee. Men kan zich over het algemeen makkelijker neerleggen bij het niet-beginnen van een behandeling, dan bij het stoppen ervan.

In de meeste gevallen waarbij een beslissing over het stoppen van een behandeling moet worden genomen, gaat het om patiënten die slechts in leven blijven door ondersteunende of orgaanfunctievervangende apparatuur of medicamenten. Zonder techniek zouden zij niet meer leven. Zij worden beademd en gesedeerd. Zij kunnen niet meer beslissen over hun situatie. Zij kunnen dus niet vragen om door te gaan met behandelen, of juist met de behandeling te stoppen. De beslissing is daardoor aan de arts. Veelal zal hij overleg plegen met de familie. Echter: familieleden hoeven geen toestemming te geven voor het staken of afzien van een behandeling. De beslissing is een medische beslissing, op medische gronden en argumenten.

In veel gevallen zal het staken van de behandeling tot het overlijden van de patiënt leiden. Dit kan op korte (uren tot dagen) of zelfs op zeer korte termijn (minuten tot een uur) gebeuren. Bij jonge patiënten duurt het vaker wat langer dan bij ouderen.


5 thoughts on “Staken of afzien van een behandeling

  1. Meekren
    Hallo, Artsen van een in coma geraakte patiënt zien geen verbeteringen / vooruitgang . Mogen de artsen in dit geval beademing stoppen ? Mogen de artsen de gebruikelijke behandeling stoppen? Kunnen familie leden dit tegengaan? M vr groet Meekren
    Reply
    1. Idelette Nutma Post author
      Beste, in het algemeen is het zo dat het medisch team de eindverantwoordelijkheid heeft en draagt voor de beslissing die genomen wordt. Dit juist ook, om niet de familie op te zadelen met zo’n zware beslissing. Maar daaraan vooraf gaat een proces waarin een arts informatie geeft, de mogelijkheden/onmogelijkheden voorlegt maar als het goed is ook bij de familie informeert naar het leven/de persoon van de dierbare voordat hij/zij ziek werd en samen met de familie verkent wat voor hem/haar belangrijk is. Dit hele afwegingsproces zal voor iedere patiënt in een dergelijk situatie weer net anders zijn. Dit hangt van zoveel factoren af, waaronder de medische conditie van de patiënt, de risico’s, de belasting die een IC-opname en behandeling met zich meebrengen op de langere termijn, dit uiteraard in samenhang met de deskundigheid en ervaring van de artsen. Als u er als naasten bij betrokken bent, kunnen we u alleen maar adviseren om een open gesprek aan te gaan met de artsen, en uw gevoelens, zorgen, etc. kenbaar te maken. Het aspect hoop is hierin vaak het lastigste, juist daarin is vaak het afstemmen van verwachtingen het belangrijkst. Maar ook de vraag: wat kan nog wel, juist als een verdrietige conclusie moet worden getrokken. Ook dán is behandeling van klachten/het zoveel mogelijk verlichting bieden en alle ruimte voor menswaardige zorg en aandacht/nabijheid van de familie, iets wat in een gesprek aan de orde zal moeten komen, m.a.w. het ‘begaanbaar en zo waardevol mogelijk maken van dat laatste stuk’. Als u naaste bent, alle sterkte gewenst in deze moeilijke situatie. In ziekenhuis Rijnstate en Gelderse Vallei werkt men met een speciale gesprekskaart, dit is wel specifiek als het gaat om de behandeling van kwetsbare ouderen op de IC, zodat de familie houvast heeft bij dit soort belangrijke gesprekken.
      Reply
  2. Fayah
    Goede dag, wij zitten juist met het tegenovergestelde probleem dat de arts maar door blijft gaan terwijl er geen vooruitgang is. De verpleegkundige en andere artsen zijn het met ons als familie eens dat het moet stoppen maar de behandelend arts weigert. Mijn vader ligt al 4,5 week op de IC in belgie, blijkbaar zijn daar de regels anders dan in NL. Hij is al 4 ,5 week slapende gehouden, hij is sterk vermagerd en alle organen gaan achteruit, waarbij ook zijn hart en hersenen zuurstof te kort hebben gehad. Wat kunnen wij als familie nog doen, buiten het continu aangeven dat we willen dat ze stoppen mrt behandelen?
    Reply
    1. Idelette Nutma Post author
      Beste, Wat een zware tijd maken jullie door. Zeker als het doorbehandelen niet klopt met jullie gevoel. Uiteraard kunnen wij niet oordelen over de situatie rond uw vader en de afwegingen die de behandelend arts hierin maakt. U zou een gesprek kunnen aanvragen met uw huisarts om een en ander voor te leggen. Maar hebt u al een uitgebreid gesprek hierover gehad met de behandelend arts, waarin u alle opties hebt besproken alsmede de vooruitzichten? Als het probleem mocht zijn dat u het ‘open gesprek hierover’ mist, dan zou u zich kunnen richten tot de andere artsen en vragen of zij hierin wellicht kunnen bemiddelen. Het is belangrijk dat u zich gehoord en betrokken voelt bij het besluitvormingsproces, ook al zal het de behandelend arts zijn die uiteindelijk de eindverantwoordelijkheid draagt. Komt u alsnog niet verder, dan zou u een gesprek aan kunnen vragen met het medisch hoofd. Bij kwaliteit van zorg hoort een goede familie-begeleiding en dus ook een goede communicatie, waarin verwachtingen op elkaar worden afgestemd, de verschillende opties worden besproken, gedachten bespreekbaar gemaakt en de complexiteit van de situatie recht wordt gedaan alsmede het welzijn van de patiënt. Sterkte!
      Reply
  3. 27juli2018
    Als iemand in coma ligt, wat zou hij/zij dan standaard moeten krijgen? Zuurstof masker etc. Een familielid is vannacht overleden en ik heb het gevoel dat de doctoren en de wijkverpleegkundigen veel te weinig hebben gedaan.
    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*